İSMAİL ŞAHİN / İSTANBUL – Dünya çapında 3.07 milyar aktif kullanıcısı bulunan Facebook ve 2.8 milyar kullanıcıya sahip Instagram’ın sahibi olduğu sosyal medya devi Meta, plaformlarının çocuklarda sosyal medya bağımlılı yaratmasıyla ilgili davada, 18 milyar dolara kadar ödeme konusunda uzlaşması, tüm sosyal medya sektörünü değiştirecek dönüm noktası olarak görülüyor.
Milliyet’in ulaştığı uzlaşma belgesine göre Meta, toplamda 16.68 milyar dolar ödemeye kabul etti. Bu paranın 11.66 milyar dolarlık bölümü davacı 49 eyalet arasında paşlaştırılacak. Ödemle süresi 10 yıl olacak. Meta ayrıca 5.02 milyar dolar ek koşullu ödeme taahhütünde bulunuyor.
Teksas eyaleti, Meta ile 1 milyar dolar değerinde ayrı bir anlaşma imzalandığını duyururken, sadece Florida bu uzlaşmanın dışında kaldı. Meta ayrıca geçmiş Cambridge Analytica veri skandalından doğan bazı eyalet davalarını kapatmak için 459.3 milyon dolar ödemeyi kabul ediyor.
DAYANAK COPPA New York Barosu’na kayıtlı Er Law hukuk şirketinin sahibi Ömer Er’in açıklamalarına göre, davaların hukuki temelini Çocukların Çevrim İçi Gizliliğini Koruma Yasası (COPPA) oluşturdu. Bu yasa, 13 yaş altındaki çocukların kişisel verilerinin toplanmasını ve kullanılmasını sıkı kurallara bağlıyor.
Davalarda ayrıca eyaletlerin tüketiciyi koruma ve aldatıcı ticari uygulamaları engelleyen yasaları da kullanıldı. Mahkemeye sunulan uzlaşma metni henüz hâkim tarafından onaylanmadı. Ancak tarafların anlaşmaya imza atmış olması nedeniyle hukuk çevrelerinde uzlaşmanın yürürlüğe girmesinin yüksek ihtimal olduğu değerlendiriliyor.
Metin onaylanırsa Meta, genç kullanıcılar için gece erişim engelleri, günlük kullanım limitleri, yaş doğrulama sistemleri ve gelişmiş ebeveyn kontrol araçları uygulamak zorunda kalacak. Meta'dan 18 milyar dolarlık itiraf: Çocuk güvenliği, gizlilik ihlalleri ve algoritmik bağımlılık BASKIYI ARTIRACAK Buna karşın uzlaşma metni, getirilen yükümlülüklerin yalnızca anlaşmaya katılan eyaletler için geçerli olduğunu, diğer ülkelerde ve uluslararası yargı alanlarında doğrudan emsal oluşturmayacağını özellikle vurguluyor.
Ancak uzmanlar, fiiliyatta Meta’nın farklı ülkelerde ayrı sistemler kurmak yerine benzer güvenlik standartlarını küresel ölçekte yaygınlaştırmasının daha olası olduğunu belirtiliyor. Uzmanlar bunun TikTok, YouTube ve Snapchat gibi diğer platformlara yönelik baskıyı da artıracağını belirtiyor.
Türkiye açısından bakıldığında ise gelişme doğrudan hukuki sonuç yaratmıyor. Uzlaşma Türk mahkemeleri için bağlayıcı değil. Ancak özellikle çocukların korunması, yaş doğrulama sistemleri ve sosyal medya bağımlılığı konusunda düzenleyici kurumlar için önemli bir referans kaynağı oluşturabilir.
Aynı zamanda İstanbul Barosu’na da kayıtlı olan avukat Ömer Er, bazı eyaletlerin kapsam dışı kalmasına rağmen Meta’nın pratikte tüm ABD genelinde bu şartları uygulamasını beklediğini ifade ederken diğer ülkeler bakımından aynı uygulamanın başlatılıp başlatılmayacağını zaman içinde göreceğimizi ifade etti.
DOĞRUDAN ANLAŞMA EN PRATİK YOL Davaların YouTube, TikTok gibi diğer sosyal medya platformlarına da açılabileceğine dikkat çeken avukat Ömer Er, “Türkiye’de benzer bir dava açılabilmesi için yasal alt yapının uygun olması gerektiğini dile getirerek şunları söyledi: “ABD’de varılan bu uzlaşmanın özellikle gençlerin bağımlılığına karşı olumlu yönde gelişmelere katkı sağlayacağından şüphe yok.
Hem Meta hem de diğer platformlar yeni ürün geliştirme konusunda bu uzlaşmaya göre hareket etmek zorunda kalacaklardır. Türkiye’de kısa bir süre önce bir kanun kabul edildi. Türkiye bakımından sürecin etkilerini biraz bekleyip görmek lazım. Ama bence Türk makamları bu uzlaşmadaki standartları platformlara şart koşmak yönünde görüşmeler yapıp doğrudan bir anlaşma sağlama yoluna gidebilir.
Bu da en pratik yol olur.” Meta uzlaşısında Türkiye takipte
